graphics graphics graphics Go to Home page


Modulepoten

Het ontwerp

Update: Er zat een fout in de materiaalslijst voor het maken van de poten. De te gebruiken schroefogen moeten 60 mm en niet 50 mm zijn

Modulepoten op minimale en maximale hoogte Onlosmakelijk met modules zijn de poten verbonden. Een onderdeel wat vaak over het hoofd wordt gezien, maar waarvan het opvalt als hij niet bevalt. Niks is zo vervelend als een baan die al bij het accelereren of remmen van een trein staat te wiebelen.

In de H0e-normen staat goed beschreven hoe je stevige poten kunt maken. Het nadeel van deze poten is echter dat je aan één lengte vast zit. Daarom heb ik het basisontwerp zo aangepast dat de hoogte in stappen is in te stellen zonder dat de stevigheid van de poten verminderd. Een belangrijk onderdeel van de pootconstructie is de bussen in de module waarin de poten moeten vallen. Deze mag bij mijn ontwerp nooit dieper zijn dan 15 cm (en dat is echt diep genoeg). De bus moet ook toelaten dat de bovenkant van elke poot strak tegen de onderplaat, waarop de rails ligt, kan komen. Is de bus dieper dan kan de module niet meer op de minimale hoogte worden ingesteld. Een bus ondieper dan 10 cm is niet sterk genoeg om zonder schade schuif en duw krachten op te vangen.

In de tekening hieronder is schematisch de opbouw en de maatvoering van de poten weergegeven. De volgende vier basishoogtes zijn instelbaar:
820, 920, 1020 en 1120 mm.
Hierbij is als voet een slotbout M6 van 60 mm gebruikt die standaard 20 mm is uitgedraaid.

Schema maten Modulepoten

Als extra is het ook mogelijk om de gaten in de bovenpoot in stappen van 50 mm te maken. Dit levert de volgende hoogtes op:
820, 870, 920, 970, 1020, 1070, 1120 en 1170.
Met behulp van de slotbout als voet is de hoogte nu in principe traploos tussen de 820 en 1200 in te stellen!

Top of page

balkje

Prakische tips

Dit pootontwerp blijkt in de praktijk zo stabiel dat het voor de stevigheid van de opgestelde baan niet nodig is om elke module van twee paar poten te voorzien. In principe is één paar poten per module voldoende. Dit concept stelt wel een aantal eisen. Zo moet er altijd één module zijn die wel zelfstandig kan staan en die dus twee paar poten heeft. Ook moeten de modules goed op elkaar aansluiten qua verbindingsgaten. De kans op een ongelukje (= module klapt op de grond) neemt aanzienlijk af als de module tijdelijk met een automatische lijmtang wordt gefixeerd. Het voordeel van dit type lijmtang (die erg lijkt op een kitpistool) is dat het met één hand is te bedienen, met de andere hand wordt tenslotte de module op zijn plaats gehouden!

In mijn geval kan voor het station, dat uit twee segmenten bestaat, met drie paar poten worden volstaan. Momenteel staat hij nog op vier paar poten, maar dat is een kwestie van tijd (lees: een nieuwe module die een paar poten nodig heeft). De hoekmodules houden altijd twee paren poten. Met één paar blijkt het opzetten, door de vorm en afwijkende gewichtsverdeling, te lastig. Alle modules die tussen het station en de hoeken worden geplaatst kunnen, in principe, volstaan met één paar poten. Dit is blijft wel afhankelijk van het thema en dus het gewicht van de module. Voor Modules die uit segmenten bestaan geldt dat elk segment in principe een paar poten nodig heeft.

Een mooi voorbeeld hiervan is de fiddleyardmodule. Deze bestaat namelijk uit minimaal twee segmenten. Namelijk de wisselstraat en één 5 sporensegement. Het wisselstraatsegment heeft wel altijd twee paar poten. De overige, 5 sporen, segmenten (momenteel twee in de planning) hebben elk maar één paar poten én ook maar aan één kant de bus waarin de poten vallen. De reden is dat ik deze segementen altijd op dezelfde manier wil koppelen en op deze manier dwing ik dat af. Bij de fiddleyardmodule hoort ook nog een stootbloksegmentje. Dit is een mini-segment met een lengte van 10 cm waarop alleen maar de stootblokken zitten en die als afsluitstuk voor het laatste 5 sporen segment dient, analoog aan de kopmodule voor het station.

Ik hanteer verder twee standaard maten voor module breedtes (40 of 50 centimeter). Ook zorg ik ervoor zorg dat elke poot in elke bus past. Dit voorkomt gezoek naar een specifiek paar bij opzetten van de modules. De eerste uitzondering is er helaas ookal, de hoekmodule met beek heeft één poot die korter is omdat ter hoogte van bus precies het ravijn loopt, een ontwerpfoutje zal ik maar zeggen.

Het is wel raadzaam om altijd alle modules (en zeker de belangrijke zoals stations) aan beide kanten te voorzien van de bussen waarin de poten vallen. De kosten en meerwerk zijn nihil, maar het voordeel is dat je ter plekke kunt bepalen of je poten weglaat en waar je ze weglaat.

Om te voorkomen dat je aan een opbouw sessie RSI overhoudt van het los en vast draaien van de schroefogen is het verstandig om een (wel opgeladen) accuboormachine én een stevige ronde haak mee te nemen. Met deze combinatie kan je veel sneller poten verhogen of verlagen én modules verbinden.

Top of page

balkje

Bouwbeschrijving modulepoten

Benodigdheden

Voor het maken van twee paar poten voor een module van 72 x 40 x 15 cm (LxBxH) zijn de volgende materialen nodig:

  • Hout:
    • Onderpoten : 4 x 650x27x27 mm
    • Bovenpoten : 4 x 650x27x27 mm
    • Verbindingsplank : 2 x 150x380x9 mm
  • Ijzerwaren:
    • Voet : 4 x slotbout M6 60 mm (liefst met volledige schroefdraad)
    • Bevestiging : 8 x schroefoog M6 60 mm
    • Bevestiging : 12 x inslagmoer M6
    • Bescherming : 8 x carrosserieschijf M6
    • Bevestiging : Spaanplaatschroef 2,5x25 mm
  • Overigen:
    • Staalboor : 2, 7 en 8 mm (staalboren splinteren minder dan houtboren)
    • Verzinkboor : 16 mm
    • Boormachine
    • Schaafmachine (of rasp)
  • Handig:
    • Kolomboor of kolomboorhouder. De laatste maakt van een voor een normale boormachine een eenvoudige kolomboor. Dit is een investering waarvan je veel plezier hebt bij het mooi haaks boren van de gaten in de poten. Een kolomboorhouder is voor ongeveer € 30,- o.a. bij de Praxis te koop.

Montage poten

Belangrijk: Alle gaten telkens op het hart c.q. midden van het balkje boren

0. Het is belangrijk dat de poten soepel in de bussen vallen. Het eenvoudigst is dit te bereiken door de bussen van iets dikker (of de poten van iets dunner) materiaal te maken. In de praktijk is dit niet mogelijk, daarom moet de kop van elke poot met de schaafmachine (of een rasp) aan één kant over een lengte van 15 cm ongeveer 2 mm dunner worden gemaakt. In de tekening is de af te schaven plek als een grijs vlak aangegeven.
1. Boor, met 7 mm, in de vier onderpoten elk twee gaten, de eerste 5 cm van de kopse kant en de tweede 15 cm van de kopse kant (de tussenruimte tussen de twee gaten moet 10 cm zijn);
2. Boor, met 7 mm, in de vier onderpoten elk één gat in de kopse kant, tegenovergesteld aan de net geboorde gaten, voor de inslagmoer waar de slotbout in gaat;
3. Boor, met 8 mm, in de vier bovenpoten elk vijf gaten. De eerste 5 cm van de kopse kant en de overige vier gaten telkens 10 cm uit elkaar. Let er op dat deze gaten wel haaks op de geschaafde kant moeten staan. De passing qua breedte in de bus is niet het probleem, maar wel de diepte!;
4. Breng per onderpoot 3 inslagmoeren aan. Één in de kopse kant en twee in de geboorde gaten;
5. Verbind de onderpoten paarsgewijs met de multiplex verbindingsplank. Boor de gaten in het multiplex eerst voor en verzinkt ze met de verzinkboor. Let er bij het vastzetten op dat de inslagmoeren aan dezelfde kant zitten als de verbindingsplank!
6. Verbind de bovenpoten en onderpoten met elkaar met de schroefogen volgens de tekening. Doordat er gebruik is gemaakt van inslagmoeren is het vastmaken zeer eenvoudig. Schuif wel eerst een carrosserieschijf op de schroefoog, steek vervolgens de schroefoog door de bovenpoot en draai hem vast in de inslagmoer die in de onderpoot zit. Herhaal dit voor het tweede gat. Op de tekening staan de poten in de op een na laagste stand.

Modulepoten op minimale en maximale hoogte Inslagmoerkant Schroefoogkant

Top of page

balkje

Bouwbeschrijving bussen

Benodigdheden

Voor vier bussen zijn de volgende materialen nodig:
  • Hout:
    • Bus : 8 x 150x27x27 mm
    • Verbindingsplank : 4 x 100x80x9 mm
  • Ijzerwaren:
    • Bevestiging : Spaanplaatschroef 2,5x25 mm
  • Overigen:
    • Balkje : 1 x 180x27x27 mm (pasbalkje voor de pootmaat)
    • Staalboor : 2, 7 en 8 mm (staalboren splinteren minder dan houtboren!)
    • Verzinkboor : 16 mm
    • Lijm : Witte houtlijm

Montage bussen

1. Boor, met 2 mm, en verzink in de vier verbindingsplankjes elk vier gaten, Hiermee wordt het plankje straks op de balkjes bevestigd;
2. Leg DRIE balkjes naast elkaar. Smeer de twee buitenste balkjes in met een beetje houtlijm. Er mag straks geen lijm aan de zijkanten uitpuilen!
3. Leg het plank op de balkjes waarbij één kant van het plankje gelijk de balkjes. Schroef het plankje vervolgens vast waarbij het middelste balkje net niet klem mag zitten. Doe dit ook voor de drie overige bussen.
4. Monteer de bussen in de module. Boor ook hier het hout van de modulezijwand eerst voor en verzink de gaten met een verzinkboor. Let er op dat de opening (omdat het plankje korter is dan de balkjes) aan de bovenkant van de module moet zitten, zie ook de tekening. Deze opening is nodig om te kunnen zien of de poten wel helemaal in de bus zitten én om klemmende poten weer los te kunnen wrikken!

Top of page

balkje